WPROWADZENIE
Żeglarstwo jest wspaniałą przygodą. Jest również formą aktywnej rekreacji, sposobem na ciekawe życie, pasją, którą warto przekazać dzieciom i młodzieży. Sporty wodne nie tylko przyczyniają się do kreowania postaw, są również szkołą charakteru, sposobem na poznanie świata, pozwalają urzeczywistniać marzenia i fantazje każdego miłośnika przygody. Żeglarstwo, pojmowane jako sposób spędzania wolnego czasu i kształtowania charakteru młodego człowieka, jest doskonałym środkiem wychowawczym.
Dotychczasowe przekonanie, że szkolenie na stopnie żeglarskie musi być traktowane, jako jedyny sposób na zabawę w żeglarstwo dla dzieci i młodzieży, nie jest właściwe. Duże obciążenie wiedzą teoretyczną na organizowanych dotychczas kursach szkoleniowych, często wygórowane wymagania egzaminacyjne, nie mogą być jedynym sposobem na początek przygody dla młodych zapaleńców sportów wodnych. Dzieciom i młodzieży należy zaproponować program bezpiecznej zabawy w żeglarstwo.
Uwzględniając te potrzeby Komisja Szkolenia PZŻ i Komisja Żeglarstwa Śródlądowego PZŻ przygotowały syntetyczną i uniwersalną formę programu edukacji żeglarskiej dzieci i młodzieży - Program JUNGA & KADET. Jest to propozycja będącą syntezą dotychczasowych osiągnięć licznych ośrodków żeglarskich z kraju i zagranicy w promowaniu żeglarstwa jako systemu wychowania.
Program JUNGA & KADET jest jednym z elementów Systemu Edukacji Żeglarskiej PZŻ, w skład którego wchodzą m.in. szkolenia na stopnie żeglarskie, kształcenie i unifikacja kadr instruktorskich oraz wydawnictwa: Almanach Żeglarstwa PZŻ (poradniki, zeszyty z programami szkoleń, bazy pytań egzaminacyjnych; plakaty dydaktyczne, wydawnictwa multimedialne). Jest on formą żeglarskiego startu przeznaczonego dla młodych miłośników wiatru i przygody.
ZAŁOŻENIA I CELE PROGRAMU
ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU
FORMY I ORGANIZACJA SZKOLEŃ
Szkolenie w ramach programu JUNGA & KADET może być przeprowadzane w dowolnych formach organizacyjnych. Brak ograniczeń w tym zakresie sprawia, że działalność ta zmierzająca do popularyzacji żeglarstwa wśród szerokiej rzeszy dzieci i młodzieży, ma być powszechna i prosta w realizacji. Główną zasadą jest zachowanie norm bezpieczeństwa oraz korzystanie z pomocy wykwalifikowanej kadry. Nie są konieczne duże nakłady na sprzęt i wyposażenie, można korzystać tu z bazy zaprzyjaźnionych klubów żeglarskich i motorowodnych. Uproszczone procedury rejestracyjne mają pomóc w uzyskaniu fachowej porady i wsparcia ze strony bardziej doświadczonych żeglarzy, ratowników wodnych i motorowodniaków.
Uczestnikami szkoleń w ramach programu JUNGA & KADET mogą być dzieci i młodzież szkół podstawowych i gimnazjalnych. Nie jest wymagane, aby przechodziły one wcześniej jakiekolwiek szkolenie wodniackie. Uczestnictwo w tym programie może być ich pierwszym kontaktem z żeglarstwem i sportami wodnymi. Jednak duży nacisk powinno się położyć na sprawy bezpieczeństwa. Dzieci i młodzież nie mająca dotychczas kontaktu z wodą, nie posiadająca odpowiedniego doświadczenia, nie może pozostawać w pobliżu akwenów bez opieki wykwalifikowanej kadry.
Szkolenie w programie JUNGA & KADET wymaga korzystania ze specjalistycznego sprzętu. Może nim być jacht żaglowy, łódź motorowa, łódź wiosłowa itp.. Nie jest koniecznym posiadanie własnego wyposażenia i bazy. Należy rozważyć możliwość wypożyczania lub korzystania ze sprzętu z klubów żeglarskich, stowarzyszeń lub innych organizacji. Korzystanie z tego sprzętu poprzedzone być powinno sprawdzeniem jego stanu technicznego oraz kompletności wyposażenia. Nie bez znaczenia jest sprawdzenie, czy jachty mają np. aktualne badania techniczne i dokumenty stwierdzające własność sprzętu. Korzystanie z pomieszczeń takich jak sale wykładowe, hangar, czy też basen wymaga osobnych ustaleń, najlepiej w formie umowy użyczenia lub współpracy. W przypadku konieczności pozyskiwania środków na działalność szkoleniową, stosunkowo łatwo jest uzasadnić cel, na który zbierane są te środki. Umowa czarterowa, umowa wynajmu lub odpłatnego użyczenia sprzętu (bazy) jest często podstawą do takiego wsparcia.
Przy organizowaniu szkolenia JUNGA & KADET należy zadbać o miejsce spotkań tzw. kubryk. Może nim być specjalnie urządzona klasa szkolna lub świetlica. Wystrój tego pomieszczenia powinien odzwierciedlać charakter naszej działalności. Plakaty z jachtami lub żaglowcami, tablice z węzłami, stare lampy okrętowe, drewniany szturmwał na ścianie, buchty lin, żagiel pod sufitem, to tylko niektóre z propozycji. Wskazane jest wystawianie w kubryku prac marynistycznych uczestników programu. Modele żaglowców, grafiki, plecionki, makieta przystani jachtowej, galeria zdjęć z wypraw żeglarskich uczestników programu. Cykliczne spotkania w takim miejscu nabiorą odpowiedniego klimatu. Doskonałym miejscem do zorganizowania kubryku jest przystań żeglarska, która sama w sobie jest już obdarzona odpowiednim charakterem i klimatem. Doskonale do tego nadaje się harcówka (pomieszczenie drużyny harcerskiej), zadbanie o jej odpowiedni wystrój jest tylko kwestią determinacji drużyny i jego podopiecznych. Wspaniałe możliwości tkwią w salach kółek teatralnych, filmowych, w modelarniach i klasach ognisk pracy pozaszkolnej.
Interesującą formą wdrażania programu JUNGA & KADET są również szkolenia weekendowe np. w klubie żeglarskim lub na przystani motorowodnej. Polegać mogą one np. na organizowaniu wyjazdów na przystań żeglarską popołudniami w piątek, pozostanie na całą sobotę i ewentualnie niedzielę. Forma bardzo atrakcyjna i tania, zajmująca stosunkowo mało czasu, nie wymagająca dużych nakładów pracy i środków. Pozwala na obcowanie ze środowiskiem wodnym i sprzętem żeglarskim.
Inną godną uwagi formą szkolenia są zajęcia świetlicowe lub tzw. półkolonie. Zdecydowanie najprostsze w przygotowaniu. Wymagające najniższych nakładów finansowych. Bazują one najczęściej na cyklicznych spotkaniach z grupą biorącą udział w szkoleniu podczas dopołudniowych zajęć świetlicowych. Czasami brakować będzie tutaj czasu na wyjazd na przystań żeglarską, ale doskonale sprawdzają się tutaj warsztaty marynistyczne, gry i zabawy sprawnościowe.
Kolejnym godnym uwagi modelem szkolenia w ramach programu JUNGA & KADET jest szkolenie rodzinne. Pozwala on na doskonałą zabawę w gronie rodziny i znajomych. Organizatorem tego typu szkolenia może być np. rodzic, a uczestnikami jego dzieci, ich koleżanki i koledzy (najlepiej z całymi rodzinami). Jest to doskonały sposób na udane wczasy, czy też wyprawę żeglarską po rzekach i jeziorach.
Wspaniałym pomysłem są pojawiające się coraz częściej kursy internetowe, telewizyjne lub radiowe. Doświadczenia zdobyte przez Rozgłośnię Harcerską w cyklu “Kliper Siedmiu Mórz” prowadzoną przez Marka Szurawskiego oraz audycje Radia Lubelskiego: Bracia do lin, pozwalają twierdzić, że radio może stać się jednym ze sprawniejszych nośników idei programu JUNGA & KADET. Realizacja cyklicznie emitowanych na antenie wspomnianych audycji zadań pozwoliłaby na ciekawą zabawę w żeglarstwo.
Realizacja programu JUNGA & KADET uproszczona jest do niezbędnego minimum formalności. Najistotniejszym jest to, aby bawiąc się w bezpieczne żeglarstwo przekazać swoją pasję innym. Niezbędne informacje o programie znaleźć można w Pakiecie Startowym JUNGA & KADET kolportowanym bezpłatnie przez Okręgowe Związki Żeglarskie PZŻ, a w niedalekiej przeszłości przez Kuratoria Oświaty, Komendy Chorągwi ZHP i inne stowarzyszenia i organizacje wodniackie. Realizację szkolenia JUNGA & KADET można rozpocząć od zarejestrowania się (nie obligatoryjnego) w najbliższym Okręgowym Związku Żeglarskim. Możliwe będzie wtedy udzielenie pomocy merytorycznej organizatorom programu przez PZŻ. Jednym z ważniejszych elementów programu są patenty JUNGA & KADET przyznawane uczestnikom szkolenia wraz z możliwością uzyskania wpisów zaliczonych sprawności i umiejętności żeglarskich. Złożenie sprawozdania z przeprowadzonego szkolenia (również nie obligatoryjne) pozwala nawiązać ściślejszą współpracę (np. udział w szkoleniach kadr programu JUNGA & KADET) oraz udzielać pomocy animatorom programu.
Najlepszym sposobem na rozpoczęcie szkolenia JUNGA & KADET jest jego rejestracja w najbliższym Okręgowym Związku Żeglarskim. Uzyskana w ten sposób pomoc może uczynić ten kurs bardziej efektywnym i ciekawym. Baza instruktorów, klubów, stowarzyszeń i organizacji mogących pomóc w realizacji programu przyczyni się zapewne do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa i poziomu przeprowadzanych zajęć.
Zeszyt Pakietu Startowego JUNGA & KADET zawiera cały szereg zestawień i druków. Przed rozpoczęciem działań szkoleniowych wskazane jest wpisanie w nim listy uczestników. Uzupełnianie wpisów tematów realizowanych treści pomoże należycie udokumentować pracę kadry i młodzieży. Listę obecności na zajęciach należy traktować jedynie jako pomoc organizacyjną. Plan pracy i opis jego realizacji może mieć dowolny charakter. Informacje te pomogą wydatnie w sporządzeniu sprawozdania ze szkolenia.
Organizator szkolenia zobowiązany jest do:
Każde ze szkoleń programu JUNGA & KADET powinno zakończyć się przyznaniem patentów JUNGA & KADET lub uzupełnieniem stosownych wpisów w przyznanych wcześniej patentach. Specjalna oprawa takiego spotkania – apel żeglarski – powinna pomóc w nadaniu tej uroczystości właściwej rangi. W przypadku braku odpowiedniej ilości druków patentów JUNGA & KADET, uczestnikom szkolenia można wystawić zaświadczenia o udziale w tym szkoleniu. Druk ten jest zamieszczony w zeszycie Pakietu Startowego JUNGA & KADET i może być pomocnym w uzupełnieniu w przyszłości stosownych wpisów we wspomnianym patencie. Złożenie sprawozdania z przebiegu realizacji szkolenia JUNGA & KADET pozwoli zorientować się opiekunom programu w Polskim Związku Żeglarskim w potrzebach i oczekiwaniach animatorów programu JUNGA & KADET i ich uczestników. Złożenie tego druku nie jest obowiązkowe, ale upoważnia do wzięcia udziału w losowaniu szeregu ciekawych nagród. Umożliwia również branie udziału w naradach i szkoleniach organizowanych dla animatorów programu JUNGA & KADET (na specjalnych warunkach). Gorąco zachęcamy do dzielenia się swoimi osiągnięciami!
Formy realizacji programu: REGATY
Ściganie się na jachtach i łodziach wiosłowych lub motorowych ma już długą tradycję. Jest to sposób na życie dla wielu pokoleń pasjonatów wody. U zarania naszych dziejów zasady tych wyścigów były bardzo proste – należało przepłynąć jak najszybciej przepłynąć od jednego brzegu do drugiego (... i przeżyć). Udział w wyścigach na wodzie miał różne tło. Były to bezkrwawe pojedynki miast i ich możnowładców. Czasami chodziło tu o lepszą pozycję w handlu (np. regaty kliprów przywożących pierwsze zbiory herbaty do spragnionej Europy – kto wygrywał mógł żądać wyższej ceny). W ostatnich stuleciach regatom towarzyszyć zaczął duch sportowej i uczciwej rywalizacji. Z czasem zaczęły pojawiać się reguły określające trasę, jak i przepisy wyścigu. Różne własności żeglugowe jachtów zaowocowały powstaniem skomplikowanych przeliczników (nie zawsze wygrywał ten pierwszy). Z czasem zaczęto budować jachty tej samej klasy, co ułatwiło ocenę kolejności podczas regat.
Na potrzeby programu JUNGA & KADET zasady rządzące wyścigami na akwenie powinny być proste i przejrzyste. Bezwzględnym warunkiem ich rozegrania musi być zapewnienie bezpieczeństwa i asekuracji (np. motorówka z ratownikiem) oraz wcześniejsze określenie uproszczonych zasad regat. Wskazanym jest zadbanie o właściwą oprawę spotkania. Zorganizowanie uroczystego apelu załóg biorących udział w wyścigach z omówieniem obowiązujących na nich zasad, przedstawienie komandora regat (sędziego regat, ewentualnie komisji regatowej) doda całej imprezie właściwej rangi. Właściwym wydaje się wcześniejsze ogłoszenie o regatach w formie plakatu (zaproszenie np. uczestników biwaków, obozów, zielonych szkół, rodziców, mieszkańców). Ufundowanie nagród za kolejne miejsca, dyplomów za uczestnictwo i pucharu (przechodniego lub celowego) dopełni reszty. Nie można zapomnieć również o sygnalizacji startowej i ratunkowej oraz o uaktualnianej na bieżąco tablicy z wynikami. Same regaty rozgrywamy na większych jachtach, korzystając z pomocy doświadczonych skipperów. Załoganci uczestnicząc w zmaganiach doskonalą swoje umiejętności jednocześnie emocjonując się sportową rywalizacją (w początkowej fazie szkolenia). Z czasem, dłuższym treningu na małych łodziach np. klasy Optymist lub szalupach wiosłowych, możemy pokusić się o organizowanie regat, w których nasi podopieczni biorą udział samodzielnie.
Przy organizowaniu zajęć sportowych musimy pamietać o zapewnieniu odpowiedniej asekuracji i zabezpieczenia ratowniczego. Pomocą napewno służyć tu mogą instuktorzy i trenerzy szkółek żeglarskich, na codzień zajmujących się przygotowaniem młodych adeptów do sportowej walki na regatach.
Regaty żeglarskie
Wyścig jachtów żaglowych rozgrywany być powinien na określonej wcześniej trasie z udziałem co najmniej dwóch jednostek. Celem regat jest ustalenie kolejności startujących na mecie. Warunkiem klasyfikacji podczas wyścigów jest przestrzeganie wcześniej przyjętych zasad. Trasa regat wyznaczana jest zazwyczaj w ten sposób, aby przez kolejne odcinki wyścigu żeglować można było różnymi kursami względem wiatru. Linia startu określana jest z reguły między dwiema bojami akwenowymi (względnie między statkiem komisji regatowej, a boją). Start polega na przekroczeniu linii startu w momencie wypuszczenia sygnału startowego (najczęściej stosowany jest start lotny tzn. wykonany przez jacht manewrujący z pełną prędkością po akwenie przed linią startową). Sygnał startowy (dźwiękowy, np. buczek) poprzedzony jest z reguły sygnałami przygotowawczymi (optycznymi, np. flagi zrzucane kolejno z masztu sygnalizacyjnego na 5 min. przed startem – sygnał ostrzegawczy, na 1 min. przed startem – sygnał przygotowania i w momencie startu – wspomniany buczek). Zgodnie z przyjętymi zasadami uczestnicy regat muszą przepłynąć określoną trasę i przekroczyć linię mety, mijając boje akwenowe właściwymi burtami. Wynikiem regat jest miejsce wśród startujących określane na podstawie czasu (lub sumy czasów z poszczególnych np. sześciu, wyścigów). Na wynik regat wpływa m.in. technika manewrowania jachtem w określonych warunkach (obsługa sprzętu i biegłość manewrowa), strategia manewrowa (planowanie i rozegranie wyścigu), taktyka regatowa (umiejętność rywalizacji, wykorzystania zmiennych warunków wietrznych), własności jachtu (stan techniczny, właściwy osprzęt).
O pomoc w zorganizowaniu regat żeglarskich należy poprosić doświadczonych instruktorów żeglarstwa lub sędziów regatowych. Większą czytelność imprezy uzyskamy przez rozwieszenie w formie plakatów trasy regat i ich przepisów. Wspaniałą zabawę sklamrować można piknikiem zorganizowanym na cześć zwycięskich załóg połączonym z wręczeniem nagród i dyplomów.
Regaty wioślarskie
Jest to chyba najstarszy ze sposobów ścigania się na wodzie. Prostota użycia tego napędu, łatwość z jaką możemy wiosłowanie ująć w naszym toku szkolenia jest dużym jego atutem. Jest kilka pomysłów na przeprowadzenie tej imprezy. Jedną z nich jest wyścig małych wiosłówek (tzw. bączków) z np. dwu osobową załogą. Start przy kei, gdzie stoją one przycumowane, wpłynięcie na akwen, okrążenie boi manewrowej (wskazane jest określenie burty jaką mamy ją minąć), następnie powrót na miejsce postoju z cumowaniem np. rufą i wymianą załogi itd. Wskazane jest urządzanie tych wyścigów w kilka łodzi. Urozmaiceniem kolejnych wyścigów jest zmiana techniki wiosłowania: pagajowanie z dziobu jednym pagajem, śrubkowanie z pawęży łodzi jednym wiosłem, użycie wiosła na pych (jedynie na bardzo płytkich akwenach). Oceniać powinno się tutaj nie tylko czas, ale też technikę wiosłowania, sposób cumowania łodzi, współpracę załogantów, klar przekazywanej łodzi oraz sposób wymiany załóg.
Innym przykładem są już nieco poważniejsze regaty szalup wiosłowych. Ze względu na większą ilość załogantów, bezwładność szalupy, jej spore rozmiary, zalecane jest zorganizowanie startu i mety na akwenie. Koniecznym jest wytyczenie trasy wyścigu za pomocą bojek. Niezbędny jest również motorówka sędziowska, z której pokładu nadzorowany będzie start, mijanie kolejnych bojek zwrotnych, przestrzeganie przyjętych przepisów regatowych oraz minięcie linii mety. Wskazane jest ustalenie sygnałów informacyjnych np. wydawanych na rogu mgłowym lub tubie głosowej. Głównym problemem ścigających się łodzi wiosłowych jest zachowanie odległości między nimi, nie może być ona mniejsza od trzech długości wiosła. Obowiązek zachowania tego prawidła spada na jednostkę, która dogania. W przypadku łodzi spotykających się na akwenie burtami pierwszeństwo na jednostka bliższa brzegu lub innego niebezpieczeństwa. W przypadku zderzenia się łodzi (nawet tylko wiosłami) obowiązuje karne, dodatkowe okrążenie najbliższej boi. Innym wariantem tego typu wyścigów są regaty do najbliższego portu, na plażę na przeciwległym brzegu lub dookoła wyspy i z powrotem do kei.
Regaty motorowodne
Warunkiem odbycia regat motorowodnych jest zgłoszenie do nich co najmniej dwóch załóg. Regaty składając się z jednego lub więcej wyścigów polegają na przebyciu określonej trasy między bojami akwenowymi (mijanie ich właściwymi burtami), wcześniejszym startem łodzią unieruchomioną na akwenie przed linią startu (określa ją linia: statek komisji sędziowskiej i boi akwenowej). Utrudnieniem może tu być przycumowanie łodzi biorących udział w wyścigach do boi manewrowej na akwenie. Kolejność minięcia linii mety decyduje o miejscu jakie zajmuje się podczas regat. Wyścigi powinny być rozgrywane między łodziami wyposażonymi w silniki o podobnych parametrach (moc silnika lub jego pojemność). W przypadku małej liczby jednostek dopuszczalne są regaty par łodzi (system przesiadkowy) lub starty pojedynczych łodzi z mierzeniem czasu (porównywanie osiągów poszczególnych zawodników - załóg).
O pomoc w zorganizowaniu regat żeglarskich należy poprosić doświadczonych instruktorów motorowodnych lub sędziów regatowych. Większą czytelność imprezy uzyskamy przez rozwieszenie w formie plakatów trasy regat i przepisów podczas nich obowiązujących. Wręczenie nagród i dyplomów dla zwycięzców poprzedzone może być uroczystym apelem żeglarskim połączonym z prezentacją sprzętu motorowodnego.
Formy realizacji programu: REJS - WYPRAWA ŻEGLARSKA
Sednem zabawy w żeglarstwo jest przeżycie przygody i poczucie swobody. Najwłaściwszą formą szkolenia jaką można tutaj zaproponować jest wyprawa żeglarska. Nie musi to być od razu wielki paro-tygodniowy rejs po Mazurach. Można zacząć od krótkiej popołudniowej wyprawy dookoła wyspy na jeziorze. Warto oczywiście taką imprezę wcześniej przygotować. Nie musi to być jedynie ciągnięcie “sznurków”, czy wiosłowanie “na tempo”. Można pokusić się tutaj o zorganizowanie gry terenowej mającej na celu spenetrowanie akwenu, bądź osiągnięcie zamierzonych celów. Połączenie rejsu z poznawaniem okolicznych brzegów, nawiązanie kontaktów z innymi obozami żeglarskimi, czy też zwiedzenie pobliskiego miasta portowego jest wspaniałym sposobem na wychowanie żeglarskie naszych podopiecznych. Żadna manewrówka na akwenie szkoleniowym nie da młodym adeptom żeglarstwa tego, co ofiarować im może przygoda na pokładzie jachtu biorącego udział w wyprawie.
Wyspa skarbów
Jest to propozycja gry terenowej polegająca na poszukiwaniu skarbu ukrytego na jednej z wysp (lub na niedostępnym brzegu jeziora). Wskazówki co do jego wartości i miejsca ukrycia można przekazywać na wiele sposobów. Jednym z nich może być pokazanie na porannym apelu żeglarskim szczątków starej pirackiej mapy. Reszta instrukcji znajdować się może w rozrzuconych na akwenie w ponumerowanych butelkach (poczta żeglarska), które należy wyłowić i połączyć szczątki map w nich zawartych. Informacje zapisane na mapie muszą być zagmatwane i zmuszające załogantów do wykorzystania wiedzy m.in. o stronach świata (busola), nazw obowiązujących na akwenie (czytanych wspak lub specjalnie kodowanych), stosowania jednostek miar z epoki żaglowców (mile morskie, sążnie, rumby) oraz danych co sugerowanego środka transportu (jacht żaglowy, łódź wiosłowa). Poszukiwanie skarbu uwieńczone być powinno znalezieniem skrzynki (najlepiej zakopanej). Zabawa ta ma za zadanie rozpalić wśród jej uczestników pragnienie przeżycia prawdziwej żeglarskiej przygody.
Odkrycie nowego lądu
Odkrywanie nowych akwenów i lądów zawsze wpływało na wyobraźnię młodych żeglarzy. Wykorzystanie tego wątku nie tylko urozmaica nużące godziny żeglowania po znanym już terenie, ale również uczy zaradności i daje satysfakcję z posiadanych już umiejętności. Wypuszczenie szkolnej załogi (pod okiem doświadczonego instruktora na pokładzie) na nieznany akwen obfituje z reguły w szereg emocji. Wykonanie zadania polegającego na opisaniu nowych brzegów, wysp, czy też kanałów nastręcza młodym kartografom sporo problemów. Satysfakcja odkrywcy i zadowolenie z wykonanej misji pozwala jednak na doskonałą zabawę. Aby zapewnić niepowtarzalność wrażeń wskazane jest wysyłać załogi w osobne rejony badanego akwenu. Rejs taki powinien być zwieńczeniem każdego szanującego się szkolenia żeglarskiego.
Rejs integracyjny
Żeglarstwo samo w sobie jest bardzo atrakcyjnym sposobem spędzania czasu. Organizując szkolenia dla naszych podopiecznych będziemy spotykać się z propozycjami wspólnego pływania z grupami nie mającymi jeszcze odpowiedniego doświadczenia, ani możliwości zabawy w żeglarstwo. Fakt ten można doskonale wykorzystać zapraszając do wyszkolonych już załóg, osoby chcące się sprawdzić. Towarzyszy temu wymiana doświadczeń, pewna ewaluacja poznanych wcześniej wiadomości i umiejętności (nie wystarczy coś wiedzieć, należy to w przystępny sposób przekazać innym). Integracja z innymi środowiskami młodzieżowymi, uczestnictwo w pływaniach osób niepełnosprawnych, organizowanie załóg wielopokoleniowych sprzyja poszerzaniu doświadczeń i umiejętności pracy w każdych warunkach. Doskonałym tego przykładem mogą być wspólne zadania dla grup, których uczestnicy mówią różnymi językami (w tym językiem migowym). Wykształcone w ten sposób umiejętności komunikacyjne doskonale przydadzą się w dorosłym życiu.